Słownik pojęć

Zaburzenie neurorozwojowe

Zaburzenie neurorozwojowe obejmujące trudności z utrzymaniem uwagi, nadmierną aktywność ruchową i impulsywność.

Pojęcie ogólne

Ogólne określenie na doświadczanie uczuć i emocji, obejmujące zarówno nastrój, jak i konkretne stany emocjonalne.

Zaburzenie lękowe

Lęk przed sytuacjami, z których trudno byłoby się wycofać lub uzyskać pomoc, np. tłum, środki transportu publicznego.

Technika terapeutyczna

Technika polegająca na celowym zwiększaniu zaangażowania w wartościowe aktywności, by przełamać błędne koło wycofania w depresji.

Pojęcie emocjonalne

Trudność w rozpoznawaniu, nazywaniu i opisywaniu własnych emocji.

Pojęcie emocjonalne

Jednoczesne odczuwanie sprzecznych uczuć lub postaw wobec tej samej osoby, przedmiotu czy sytuacji.

Zaburzenie osobowości (klaster C)

Sztywne dążenie do perfekcjonizmu, porządku i kontroli, kosztem elastyczności i relacji z innymi.

Objaw

Utrata zdolności do odczuwania przyjemności z aktywności, które wcześniej sprawiały radość.

Zaburzenie osobowości (klaster B)

Trwały wzorzec lekceważenia praw innych ludzi i ich naruszania, bez poczucia winy z tego powodu.

Pojęcie ogólne

Adaptacyjny styl komunikacji, w którym wyraża się własne uczucia i potrzeby wprost, z poszanowaniem innych.

Zaburzenie snu

Zaburzenie snu, w którym drogi oddechowe zapadają się podczas snu, powodując powtarzające się przerwy w oddychaniu.

Pojęcie rozwojowe

Rola opiekuna jako punktu oparcia, z którego dziecko eksploruje otoczenie i do którego może bezpiecznie wracać.

Zaburzenie snu

Regularne trudności z zasypianiem, utrzymaniem snu lub zbyt wczesnym budzeniem się, wpływające na funkcjonowanie w ciągu dnia.

Technika terapeutyczna

Technika ucząca świadomego wpływania na mimowolne funkcje ciała dzięki informacji zwrotnej z czujników w czasie rzeczywistym.

Pojęcie ogólne

Tendencja do zbierania i interpretowania informacji w sposób potwierdzający już posiadane przekonania.

Zaburzenie odżywiania

Nawracające epizody objadania się z utratą kontroli, po których następują zachowania kompensacyjne, np. prowokowanie wymiotów.

Zaburzenie nastroju

Zaburzenie nastroju charakteryzujące się naprzemiennymi epizodami manii lub hipomanii i epizodami depresji.

Spektrum obsesyjno-kompulsyjne

Nadmierne zaabsorbowanie wyimaginowaną lub niewielką wadą wyglądu, połączone z kompulsywnym sprawdzaniem swojego wyglądu.

Pojęcie diagnostyczne

Cecha zmniejszająca prawdopodobieństwo wystąpienia zaburzenia lub łagodząca skutki stresu.

Pojęcie diagnostyczne

Cecha zwiększająca prawdopodobieństwo rozwinięcia się danego zaburzenia lub choroby.

Zniekształcenie poznawcze

Przekonanie, że wie się, co myśli inna osoba — zwykle coś negatywnego — bez sprawdzenia tego.

Zaburzenie nastroju

Zaburzenie nastroju powodujące długotrwały obniżony nastrój lub utratę zainteresowań, które wpływa na codzienne funkcjonowanie.

Zaburzenie nastroju

Depresja występująca w ciąży lub po porodzie, poważniejsza i dłużej trwająca niż typowy "baby blues".

Pojęcie diagnostyczne

Proces rozstrzygania, które z kilku podobnych objawowo zaburzeń faktycznie występuje u danej osoby.

Nurt terapeutyczny

Terapia oparta na CBT, łącząca akceptację siebie ze zmianą, ucząca konkretnych umiejętności radzenia sobie z bardzo intensywnymi emocjami.

Technika terapeutyczna

Skoncentrowane na kliencie, ale ukierunkowane podejście pomagające rozwiązać ambiwalencję i odnaleźć własną motywację do zmiany.

Pojęcie ogólne

Stan szczęścia i zadowolenia z życia, przy niskim poziomie cierpienia i dobrej ogólnej kondycji psychicznej i fizycznej.

System klasyfikacji

Amerykański podręcznik diagnostyczny klasyfikujący zaburzenia psychiczne, wydawany przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne.

Zaburzenie neurorozwojowe

Zaburzenie neurorozwojowe utrudniające przetwarzanie języka pisanego — czytanie, pisanie i ortografię — niezależnie od ogólnej inteligencji.

Mechanizm psychiczny

Mechanizm obronny polegający na oddzieleniu sprzecznych impulsów lub trudnych myśli i uczuć od reszty świadomości.

Zaburzenie dysocjacyjne

Obecność dwóch lub więcej odrębnych stanów tożsamości, przejmujących kontrolę nad zachowaniem w różnym czasie, zwykle jako skutek poważnej traumy.

Pojęcie ogólne

Nieprzyjemny stan psychiczny wynikający z niezgodności między przekonaniami, postawami lub zachowaniem.

Pojęcie emocjonalne

Skrajna lub nieadekwatna reakcja emocjonalna na daną sytuację, np. wybuch złości lub samookaleczenie.

Zaburzenie nastroju

Przewlekła, zwykle łagodniejsza niż duża depresja postać obniżonego nastroju utrzymująca się co najmniej dwa lata.

Pojęcie ogólne

Klinicznie zauważalna poprawa po zastosowaniu terapeutycznie obojętnej substancji, wynikająca z oczekiwań pacjenta, a nie działania samej substancji.

Nurt terapeutyczny

Ustrukturyzowana terapia traumy, w której wspomnienie trudnego wydarzenia przetwarza się przy jednoczesnej stymulacji naprzemiennej, np. ruchem gałek ocznych.

Pojęcie ogólne

Zdolność rozumienia drugiej osoby z jej własnej perspektywy lub współodczuwania jej emocji.

Pojęcie ogólne

Stan pełnego zaangażowania w przyjemną aktywność, w którym znika samoświadomość, a uwaga i motywacja osiągają szczyt.

Zaburzenie lękowe

Silny, nieproporcjonalny lęk wywoływany przez konkretny obiekt lub sytuację, np. zwierzęta, wysokość czy zamknięte przestrzenie.

Mechanizm obronny

Zastępowanie w świadomości niechcianego impulsu jego dokładnym przeciwieństwem.

Pojęcie relacyjne

Manipulowanie drugą osobą tak, by zaczęła wątpić we własne postrzeganie rzeczywistości.

Uzależnienia

Silne, trudne do opanowania pragnienie zażycia substancji, będące jednym z kryteriów diagnostycznych uzależnienia.

Pojęcie relacyjne

Umowne wyznaczniki chroniące integralność jednostki i pozwalające realistycznie ograniczać udział w relacji lub aktywności.

Objaw

Łagodniejsza forma manii — zauważalna dla otoczenia, ale niepowodująca poważnego upośledzenia funkcjonowania ani psychozy.

Zaburzenie osobowości (klaster B)

Trwały wzorzec nadmiernej emocjonalności i poszukiwania uwagi innych.

System klasyfikacji

Globalny, wydawany przez WHO standard klasyfikacji wszystkich chorób i problemów zdrowotnych, w tym zaburzeń psychicznych.

Mechanizm obronny

Zajmowanie się konfliktami emocjonalnymi w sposób abstrakcyjny, zamiast bezpośredniej konfrontacji z uczuciami.

Pojęcie ogólne

Zdolność do przetwarzania informacji emocjonalnych i wykorzystywania ich w myśleniu oraz działaniu.

Zaburzenie odżywiania

Poważne ograniczanie jedzenia napędzane zniekształconym obrazem ciała i silnym lękiem przed przybraniem na wadze.

Zniekształcenie poznawcze

Zakładanie najgorszego możliwego scenariusza, nawet gdy jest on mało prawdopodobny.

Objaw

Powtarzalne zachowanie lub czynność umysłowa wykonywana w odpowiedzi na obsesję, by zmniejszyć towarzyszący jej niepokój.

Zaburzenie neurokognitywne

Zauważalne pogorszenie pamięci i myślenia, wyraźniejsze niż typowe dla wieku, ale niezaburzające samodzielności.

Klasa leków

Klasa leków stosowanych głównie w chorobie afektywnej dwubiegunowej i wahaniach nastroju.

Klasa leków

Klasa leków stosowanych głównie w depresji, a także w lęku, bólu przewlekłym i bezsenności.

Klasa leków

Klasa leków zmniejszających objawy lęku, takie jak napady paniki czy nadmierne zamartwianie się.

Klasa leków

Klasa leków stosowanych głównie w leczeniu psychozy — urojeń i omamów.

Zaburzenie neurokognitywne

Nagłe zaburzenie myślenia, świadomości i uwagi, zwykle odwracalne po ustąpieniu przyczyny.

Objaw

Stan silnego pobudzenia, nadaktywności i zawyżonego nastroju lub poczucia własnej wartości, będący składową choroby afektywnej dwubiegunowej.

Pojęcie terapeutyczne

Nieświadomy sposób radzenia sobie z lękiem wynikającym z wewnętrznego konfliktu psychicznego.

Pojęcie ogólne

Impuls nadający kierunek i cel zachowaniu, obejmujący zarówno potrzeby fizjologiczne, jak i motywy społeczne czy osobiste.

Zaburzenie lękowe

Uporczywy brak mówienia w określonych sytuacjach społecznych, mimo zachowanej zdolności mówienia w innych okolicznościach.

Zniekształcenie poznawcze

Ocenianie sytuacji w skrajnych, biegunowych kategoriach — całkowity sukces albo całkowita porażka, bez środka.

Zniekształcenie poznawcze

Zakładanie, że skoro coś się odczuwa, to musi to być obiektywnie prawdziwe.

Zniekształcenie poznawcze

Sztywne przekonanie, że rzeczy muszą lub powinny wyglądać w konkretny sposób.

Kryzys psychiczny

Myśli o odebraniu sobie życia — od przelotnych po uporczywe i szczegółowe. Zawsze warto potraktować je poważnie.

Zniekształcenie poznawcze

Traktowanie pojedynczego zdarzenia jako niezmiennej reguły obowiązującej zawsze.

Zaburzenie lękowe

Nagły, gwałtowny epizod silnego lęku z objawami fizycznymi; zaburzenie paniczne to nawracające napady połączone z lękiem przed kolejnymi.

Zaburzenie osobowości (klaster B)

Trwały wzorzec wielkościowości, potrzeby podziwu i braku empatii, często kryjący pod spodem kruchą samoocenę.

Zaburzenie snu

Rzadkie, przewlekłe zaburzenie neurologiczne, w którym mózg nie potrafi prawidłowo regulować cyklu snu i czuwania.

Pojęcie ogólne

Ponowne pojawienie się objawów zaburzenia lub choroby po okresie poprawy lub pozornego wyzdrowienia.

Pojęcie ogólne

Zdolność układu nerwowego do zmiany w odpowiedzi na doświadczenie i bodźce ze środowiska.

Zaburzenie neurorozwojowe

Istotne ograniczenia zarówno w funkcjonowaniu intelektualnym, jak i w praktycznych umiejętnościach życiowych, ujawniające się w okresie rozwojowym.

Pojęcie ogólne

W ujęciu psychoanalitycznym: obszar psychiki zawierający wspomnienia, konflikty i wyparte impulsy niedostępne bezpośrednio świadomości, ale wpływające na myślenie i zachowanie.

Pojęcie ogólne

Dowolne odstępstwo od prawidłowego funkcjonowania, traktowane jako oznaka choroby lub zaburzenia.

Objaw

Uporczywa, natrętna myśl, obraz lub impuls, odbierany jako obcy i niechciany, wywołujący silny niepokój.

Pojęcie ogólne

Proces i efekt skutecznego przystosowywania się do trudnych lub wymagających doświadczeń życiowych.

Pojęcie emocjonalne

Poczucie oderwania od własnych emocji, jako ochronna reakcja na przytłoczenie, stres lub traumę.

Zaburzenie kontroli impulsów

Powtarzające się epizody niekontrolowanej agresji, rażąco nieproporcjonalnej do wywołującej je sytuacji.

Objaw

Fałszywe spostrzeżenie zmysłowe o przekonującym poczuciu realności, mimo braku bodźca zewnętrznego.

Pojęcie terapeutyczne

Świadome lub nieświadome przeciwstawianie się przez klienta procesowi terapeutycznemu.

Pojęcie ogólne

Trwała, charakterystyczna dla danej osoby konfiguracja cech, wartości i wzorców zachowania kształtująca jej sposób funkcjonowania.

Zaburzenie związane z traumą

Objawy podobne do PTSD, pojawiające się bezpośrednio po traumatycznym wydarzeniu i trwające do czterech tygodni.

Zaburzenie neurokognitywne

Postępujący zespół objawów obejmujący pogorszenie pamięci, myślenia i zachowania, na tyle nasilony, że zaburza codzienne funkcjonowanie.

Zaburzenie osobowości (klaster A)

Trwały, nieuzasadniony wzorzec nieufności i podejrzliwości wobec motywów innych ludzi.

Zaburzenie snu

Kategoria zaburzeń snu obejmująca nietypowe zachowania lub doświadczenia występujące podczas snu lub przechodzenia między snem a czuwaniem.

Pojęcie ogólne

Proces uświadamiania sobie obiektów, relacji i zdarzeń za pomocą zmysłów oraz nadawania im sensu.

Zniekształcenie poznawcze

Zakładanie, że zewnętrzne wydarzenia dotyczą bezpośrednio nas lub są przez nas spowodowane, mimo braku na to dowodów.

Pojęcie ogólne

Przekonanie o tym, w jakim stopniu wydarzenia w życiu zależą od własnych działań, a w jakim od czynników zewnętrznych.

Pojęcie ogólne

Stopień, w jakim cechy składające się na obraz samego siebie są postrzegane jako pozytywne.

Pojęcie ogólne

Model wyjaśniający, że zaburzenie rozwija się dzięki połączeniu wrodzonej podatności z działaniem czynnika stresowego.

Pojęcie ogólne

Klasyfikacja zaburzeń psychicznych jako łagodne, umiarkowane lub ciężkie, w oparciu o liczbę i nasilenie objawów oraz stopień upośledzenia funkcjonowania.

Pojęcie ogólne

Wszystkie formy wiedzy i świadomości — spostrzeganie, myślenie, pamięć, wnioskowanie i rozwiązywanie problemów.

Technika terapeutyczna

Technika relaksacyjna polegająca na naprzemiennym napinaniu i rozluźnianiu kolejnych grup mięśni w ciele.

Mechanizm obronny

Przypisywanie innej osobie lub grupie własnych, zwykle nieakceptowalnych, impulsów lub cech.

Zaburzenie nastroju

Nasilona, wyraźnie silniejsza niż typowe PMS postać objawów emocjonalnych i fizycznych poprzedzających miesiączkę.

Mechanizm obronny

Przeniesienie uczuć lub zachowania z ich pierwotnego obiektu na inny, zwykle mniej zagrażający.

Pojęcie terapeutyczne

Nieświadome przenoszenie przez klienta uczuć wobec ważnych osób z przeszłości na osobę terapeuty.

Pojęcie rozwojowe

Emocjonalna więź między dzieckiem a opiekunem, dająca poczucie bezpieczeństwa i wpływająca na późniejsze relacje.

Pojęcie rozwojowe

Styl przywiązania, w którym dziecko czuje się pewnie przy opiekunie, a dorosły postrzega siebie jako wartego miłości, a innych jako godnych zaufania.

Pojęcie rozwojowe

Niepewny styl przywiązania, w którym dziecko odczuwa niepokój nawet w obecności opiekuna i trudno je uspokoić po rozstaniu.

Pojęcie rozwojowe

Niepewny styl przywiązania, w którym dziecko nie szuka bliskości opiekuna i unika kontaktu, nawet gdy jest zaniepokojone.

Pojęcie rozwojowe

Niepewny styl przywiązania bez spójnej strategii radzenia sobie z rozstaniem i powrotem opiekuna.

Nurt terapeutyczny

Oryginalna metoda terapeutyczna Zygmunta Freuda oparta na swobodnych skojarzeniach i analizie snów, marzeń oraz przeniesienia.

Pojęcie terapeutyczne

Przekazywanie pacjentowi i jego bliskim rzetelnej wiedzy o zaburzeniu, jego leczeniu i sposobach radzenia sobie, jako element terapii.

Objaw

Zbiór objawów wiążących się z częściową utratą kontaktu z rzeczywistością — przede wszystkim urojenia i omamy — który może, ale nie musi, wskazywać na konkretne zaburzenie.

Mechanizm obronny

Usprawiedliwianie zachowania pozornie logicznymi powodami, choć w rzeczywistości motywowanego nieświadomymi, nieakceptowalnymi impulsami.

Pojęcie ogólne

Stosowanie strategii poznawczych i behawioralnych, by poradzić sobie z wymaganiami sytuacji ocenianej jako obciążająca.

Mechanizm obronny

Powrót do wcześniejszego, mniej dojrzałego poziomu funkcjonowania w obliczu przytłaczającego stresu lub konfliktu.

Pojęcie ogólne

Zdolność do modulowania nasilenia i czasu trwania emocji, świadomie lub automatycznie.

Pojęcie ogólne

Znaczące zmniejszenie lub ustąpienie objawów choroby lub zaburzenia.

Technika terapeutyczna

Technika CBT polegająca na rozpoznawaniu i zmienianiu niepomocnych, zniekształconych wzorców myślenia.

Pojęcie diagnostyczne

Przewidywanie prawdopodobnego przebiegu, czasu trwania i wyniku danego zaburzenia lub choroby.

Mechanizm obronny

Dzielenie siebie lub innych na skrajnie "dobrych" albo "złych", bez środkowego, zniuansowanego obrazu.

Pojęcie rozwojowe

Wzrost i dojrzewanie procesów myślowych — spostrzegania, pamięci, rozumowania i rozwiązywania problemów — na przestrzeni życia.

Pojęcie rozwojowe

Rozwój osobowości kształtowany przez czynniki społeczne i kulturowe na przestrzeni całego życia.

Pojęcie emocjonalne

Nadmierne, powtarzające się rozmyślanie nad tymi samymi myślami lub tematami, zakłócające inne czynności umysłowe.

Kryzys psychiczny

Celowe zranienie własnego ciała — nie zawsze wiąże się z chęcią odebrania sobie życia, ale zawsze zasługuje na uważność i wsparcie.

Pojęcie ogólne

Pełne urzeczywistnienie własnych możliwości i zdolności, umieszczone przez Abrahama Maslowa na szczycie hierarchii potrzeb.

Pojęcie ogólne

Zdolność do kontrolowania własnego zachowania poprzez obserwację siebie, ocenę i odpowiednie wzmacnianie własnych działań.

Pojęcie ogólne

Przekonanie lub oczekiwanie, które przyczynia się do swojego własnego spełnienia.

Zaburzenie psychotyczne

Poważne zaburzenie psychiczne wpływające na myślenie, emocje i zachowanie, opisywane jako utrata kontaktu z rzeczywistością.

Zaburzenie osobowości (klaster A)

Trwały brak zainteresowania bliskimi relacjami połączony z ograniczonym wyrazem emocjonalnym.

Zaburzenie osobowości (klaster A)

Dyskomfort w bliskich relacjach połączony z zniekształceniami poznawczo-percepcyjnymi i ekscentrycznym zachowaniem.

Pojęcie rozwojowe

Faza rozwojowa, w której niemowlę stopniowo różnicuje się od matki i buduje poczucie odrębnej, autonomicznej tożsamości.

Zaburzenie nastroju

Postać depresji powiązana ze zmianą pór roku, najczęściej wywoływana skróceniem dnia jesienią i zimą.

Pojęcie terapeutyczne

Współpracująca relacja między klientem a terapeutą, uznawana za jeden z kluczowych czynników skuteczności terapii.

Zaburzenie neurorozwojowe

Zaburzenie neurorozwojowe wpływające na komunikację, interakcje społeczne i zachowanie, o bardzo zróżnicowanym obrazie klinicznym.

Pojęcie rozwojowe

Teoria zakładająca, że uczenie się zachodzi głównie poprzez obserwację i naśladowanie innych, a nie tylko przez bezpośrednie wzmocnienie.

Pojęcie rozwojowe

Wiedza, że przedmioty nadal istnieją, nawet gdy nie są bezpośrednio postrzegane zmysłami.

Pojęcie ogólne

Fizjologiczna i psychiczna reakcja na czynniki obciążające, obejmująca zmiany w organizmie i samopoczuciu.

Pojęcie ogólne

Negatywna postawa społeczna wobec cechy uznawanej za deficyt, prowadząca do dyskryminacji i wykluczenia.

Mechanizm obronny

Kierowanie nieakceptowalnych popędów w stronę społecznie akceptowanej aktywności.

Pojęcie ogólne

Stan czuwania i bycia świadomym siebie oraz otoczenia; pojęcie z pogranicza neuronauki i filozofii, rozumiane na wiele sposobów.

Pojęcie relacyjne

Nadmierne zaangażowanie członków rodziny we wzajemne sprawy, ograniczające autonomię i odrębną tożsamość jednostki.

Pojęcie terapeutyczne

Psychoterapia prowadzona zdalnie, za pomocą technologii telekomunikacyjnych, np. wideorozmowy.

Pojęcie ogólne

Wrodzona, biologicznie zdeterminowana podstawa osobowości, obejmująca m.in. poziom energii, reaktywność emocjonalną i ogólny nastrój.

Pojęcie rozwojowe

Zdolność do rozumienia, że inni ludzie mają własne, odmienne od naszych, intencje, przekonania i emocje.

Nurt terapeutyczny

Nurt terapii poznawczo-behawioralnej uczący akceptacji trudnych myśli i emocji zamiast walki z nimi, w służbie działania zgodnego z wartościami.

Technika terapeutyczna

Technika terapii behawioralnej polegająca na systematycznej, powtarzanej konfrontacji z obiektem lub sytuacją wywołującą lęk.

Nurt terapeutyczny

Forma terapii, w której kilku klientów wchodzi ze sobą w interakcję pod okiem terapeuty, a sama interakcja jest częścią procesu leczenia.

Nurt terapeutyczny

Nurt terapii kładący nacisk na osobisty rozwój, bezpośrednie doświadczenie "tu i teraz" oraz zaufanie do naturalnych emocji klienta.

Nurt terapeutyczny

Ustrukturyzowana, czasowo ograniczona terapia skupiona na związku między relacjami z innymi ludźmi a nastrojem.

Nurt terapeutyczny

Krótkoterminowa forma terapii skupiona na konkretnych celach i rozwiązaniach "tu i teraz", a nie na analizie przyczyn problemu.

Nurt terapeutyczny

Terapia pomagająca przeformułować historię własnego życia w bardziej konstruktywną, choć wciąż prawdziwą narrację.

Nurt terapeutyczny

Terapia, w której oboje partnerów jest leczonych razem przez tego samego terapeutę, pracując nad trudnościami w relacji.

Nurt terapeutyczny

Ustrukturyzowany, ośmiotygodniowy program łączący medytację uważności z technikami poznawczo-behawioralnymi, głównie w profilaktyce nawrotu depresji.

Nurt terapeutyczny

Nurt terapii oparty na związku między myślami, emocjami i zachowaniem, pomagający rozpoznawać i zmieniać niepomocne wzorce myślenia.

Nurt terapeutyczny

Nurt terapii wywodzący się z tradycji psychoanalitycznej, skupiony na nieświadomych motywacjach i procesach wpływających na zachowanie.

Nurt terapeutyczny

Integracyjne podejście łączące techniki CBT z pracą nad głęboko zakorzenionymi wzorcami przekonań powstałymi we wczesnym dzieciństwie.

Nurt terapeutyczny

Podejście Carla Rogersa zakładające, że empatyczne zrozumienie i akceptacja terapeuty umożliwiają klientowi samodzielny rozwój i samorealizację.

Nurt terapeutyczny

Nurt terapii skupiony na poprawie relacji i wzorców zachowań w obrębie całej rodziny, a nie tylko u pojedynczej osoby.

Nurt terapeutyczny

Wykorzystanie aktywności twórczych, np. malowania czy rzeźbienia, jako formy psychoterapii.

Nurt terapeutyczny

Forma psychoterapii dziecięcej wykorzystująca zabawę jako sposób wyrażania emocji i pracy nad trudnościami.

Uzależnienia

Zmniejszony efekt danej dawki substancji przy jej regularnym stosowaniu, wymuszający zwiększanie dawki dla osiągnięcia tego samego efektu.

Pojęcie ogólne

Doświadczenie pojedynczego zdarzenia lub serii zdarzeń odbieranych jako fizycznie lub emocjonalnie szkodliwe bądź zagrażające, z trwałym wpływem na funkcjonowanie.

Pojęcie relacyjne

Sytuacja, w której dwie skonfliktowane osoby próbują wciągnąć trzecią osobę na swoją stronę.

Spektrum obsesyjno-kompulsyjne

Uporczywe, powtarzalne wyrywanie sobie włosów, prowadzące do zauważalnego ich ubytku.

Zaburzenie osobowości (klaster C)

Przewlekłe poczucie niższości i nadwrażliwość na krytykę, prowadzące do unikania kontaktów społecznych mimo pragnienia bliskości.

Objaw

Fałszywe przekonanie, niezgodne z kulturą danej osoby, podtrzymywane mimo braku racjonalnych podstaw lub dowodów przeciwnych.

Pojęcie ogólne

Świadomość własnych stanów wewnętrznych i otoczenia, praktykowana bez oceniania i automatycznego reagowania.

Uzależnienia

Wzorzec używania substancji prowadzący do klinicznie istotnych problemów: utraty kontroli, kontynuowania mimo szkód i objawów odstawienia.

Uzależnienia

Uzależnienie od konkretnego zachowania (np. hazardu), a nie substancji, oparte na podobnych mechanizmach w mózgu co uzależnienia od substancji.

Pojęcie ogólne

Poczucie dziękczynienia i radości w odpowiedzi na otrzymany dar lub pomyślne zdarzenie.

Pojęcie terapeutyczne

Świadomość leżących u podstaw emocjonalnych, poznawczych lub behawioralnych trudności przyczyn własnych reakcji.

Pojęcie ogólne

Jednoczesne występowanie u tej samej osoby więcej niż jednego zaburzenia lub choroby.

Pojęcie ogólne

Nieoceniające, życzliwe podejście do własnych niedoskonałości i porażek.

Pojęcie relacyjne

Wzorzec relacji, w którym jedna osoba jest psychicznie uzależniona od partnera zmagającego się z uzależnieniem lub czuje przymus kontrolowania go.

Pojęcie ogólne

Wyczerpanie fizyczne, emocjonalne i psychiczne wynikające z długotrwałego, nierozładowanego obciążenia obowiązkami.

Mechanizm obronny

Podstawowy, nieświadomy mechanizm obronny wykluczający bolesne doświadczenia i nieakceptowalne impulsy ze świadomości.

Zaburzenie dysocjacyjne

Uporczywe poczucie oderwania od własnych myśli, ciała lub otoczenia, przy zachowanym rozumieniu, że to poczucie nie odzwierciedla rzeczywistości.

Spektrum obsesyjno-kompulsyjne

Uporczywa trudność z pozbywaniem się przedmiotów niezależnie od ich realnej wartości, napędzana silnym dyskomfortem na myśl o rozstaniu się z nimi.

Zaburzenie snu

Nawracające, wyraziste i przerażające sny, dobrze zapamiętywane po przebudzeniu, powodujące znaczące cierpienie.

Zaburzenie somatyczne

Uporczywy lęk przed poważną chorobą mimo niewielkich objawów lub ich braku i mimo prawidłowych wyników badań.

Zaburzenie lękowe

Nadmierny, nieadekwatny do etapu rozwoju lęk przed rozstaniem z domem lub bliską osobą, do której dana osoba jest przywiązana.

Zaburzenie lękowe

Przewlekły, nadmierny i trudny do kontrolowania niepokój dotyczący wielu codziennych spraw.

Zaburzenie lękowe

Silny, uporczywy lęk przed sytuacjami społecznymi, w których można zostać ocenionym przez innych.

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne

Zaburzenie objawiające się natrętnymi myślami (obsesjami) i powtarzalnymi czynnościami (kompulsjami) wykonywanymi, by zmniejszyć niepokój.

Zaburzenie osobowości

Trwały, sztywny wzorzec myślenia, przeżywania i zachowania, znacząco odbiegający od oczekiwań kulturowych i utrudniający funkcjonowanie.

Zaburzenie osobowości (klaster B)

Trudność w regulacji emocji skutkująca intensywnymi wahaniami nastroju, niestabilnym obrazem siebie i silnym lękiem przed odrzuceniem.

Zaburzenie psychotyczne

Zaburzenie łączące objawy psychotyczne charakterystyczne dla schizofrenii z epizodami zaburzenia nastroju.

Spektrum obsesyjno-kompulsyjne

Nawracające skubanie własnej skóry powodujące uszkodzenia, mimo powtarzanych, nieudanych prób zaprzestania.

Zaburzenie odżywiania

Nawracające epizody jedzenia dużych ilości jedzenia z utratą kontroli, bez towarzyszących zachowań kompensacyjnych.

Zaburzenie somatyczne

Znaczący niepokój związany z objawami fizycznymi, połączony z nadmiernymi myślami, lękiem lub czasem poświęcanym tym objawom.

Zaburzenie osobowości (klaster C)

Nadmierna, wszechobecna potrzeba bycia pod opieką innych, prowadząca do uległości i lęku przed separacją.

Pojęcie ogólne

Cierpienie przeżywane po znaczącej stracie, najczęściej śmierci bliskiej osoby.

Mechanizm obronny

Mechanizm obronny polegający na ignorowaniu lub wykluczaniu ze świadomości nieprzyjemnych faktów, myśli lub uczuć.

Uzależnienia

Zestaw objawów fizycznych, behawioralnych i poznawczych pojawiających się po odstawieniu substancji używanej długotrwale i w dużych ilościach.

Zaburzenie związane z traumą

Zaburzenie rozwijające się po traumatycznym wydarzeniu, gdy objawy stresu utrzymują się dłużej niż naturalna reakcja na traumę.

Zaburzenie neurorozwojowe

Zaburzenie neurorozwojowe powodujące mimowolne, powtarzające się ruchy (tiki ruchowe) i dźwięki (tiki głosowe).

Pojęcie terapeutyczne

Błędny lub niedokładny wzorzec myślenia, percepcji lub przekonań, leżący u podstaw wielu technik terapii poznawczo-behawioralnej.