W klasycznej teorii psychoanalitycznej mechanizm obronny to nieświadomy wzorzec reakcji, którym posługuje się psychika, by chronić się przed lękiem wynikającym z wewnętrznego konfliktu. Mechanizmy obronne obejmują szerokie spektrum — od mniej dojrzałych, jak zaprzeczanie (odrzucanie rzeczywistości), po bardziej dojrzałe, jak sublimacja (skierowanie trudnego impulsu na akceptowalną społecznie aktywność).

Współczesne ujęcia traktują mechanizmy obronne jako naturalne, codzienne narzędzia radzenia sobie, a nie z definicji coś patologicznego — problemem staje się dopiero nadmierne poleganie na jednym mechanizmie albo częste sięganie po mniej dojrzałe formy, takie jak wyparcie czy przemieszczenie.